Categories
Blog Article

එන්නත් මිලියන 200 ක් ලබා දීමෙන් පසුව: සැබෑ ලෝකයේ එන්නත් ලබා දී ඇත්තේ කෙසේද?

Shares

මිථ්‍යාවන් බිඳ දැමීම: 4 වන කොටස

එන්නත් මිලියන 200 ක් ලබා දීමෙන් පසුව: සැබෑ ලෝකයේ එන්නත් ලබා දී ඇත්තේ කෙසේද?

මේ වන විට, අපගෙන් බොහෝ දෙනෙකුට ලංකාවේ COVID19 එන්නත ලබා ගැනීම සඳහා ලියාපදිංචි වීමට සබැඳියක් ලැබී ඇත. අපෙන් සමහරු දැනටමත් තීරණයක් ගෙන ඇති අතර අනෙක් අය තවමත් තීරණය කිරීමට උත්සාහ කරති. කෙසේ වෙතත්, සමාජයේ පැතිර යන කටකතා සහ වැරදි තොරතුරු සැලකිල්ලට ගෙන, එන්නත් පිළිබඳව වඩාත් දැනුවත් තීරණයක් ගැනීමට අපගේ මහජනතාවට උදව් කිරීමට අපට ඕනෑ විය.

මෙම ලිපි මාලාවේ සිව්වන එකේදී, මෙම කටකතා සඳහා පදනමක් තිබේද නැතිනම් වැරදි තොරතුරුද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා ලොව පුරා ලබා දී ඇති එන්නත් මිලියන 200 ක සාර්ථකත්වය සළකා බලමු.

ගෝලීය එන්නත්කරණය

ගෝලීය වශයෙන්, AstraZeneca, Moderna and Pfizer/BioNtech එන්නත් මිලියන 200 ක් ලබා දී ඇත. ඊශ්‍රායලය වැනි සමහර රටවල් දැනටමත් සෑම පුද්ගලයින් 100 දෙනෙකුගෙන් 71 දෙනෙකුට එන්නත් ලබා දී ඇති අතර සමහර අනෙක් රටවල් එන්නත් ලබා දීම තවමත් ආරම්භ කර නැත.

සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ

සමාජ ජාලා වල පැතිරී යන තොරතුරු මෙන්ම ගෝලීය පුවත් විකාශයන්ගේ අවධානය හේතුවෙන් බරපතල අතුරු ආබාධ හෝ එන්නත් නිසා සිදුවන මරණ පිළිබඳ පුළුල් කටකතා පැතිර ඇත. නමුත් ඇත්ත තත්වය කුමක්ද? අපි කතා කරන්නේ එන්නත් මිලියන ගණනක් පිළිබඳවයි. එන්නත් මිලියන ගණනක් ලබා දී ඇති විට දරුණු අහිතකර සිදුවීමක් (මරණය හෝ ඇනෆිලැක්සිස් වැනි බරපතල අතුරු ආබාධ) ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව 0.00009% ක් විය හැක. සිද්ධිය විමර්ශනය කිරීමට පෙර, පූර්ණ කරුණු පරීක්ෂා කිරීමකින් තොරව පුවත හෙළි කරනු ලැබේ. WhatsApp හරහා පුවත තවත් වේගයෙන් ගලා යයි. අපට මඟ හැරෙන්නේ කුමක්ද? සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ යන වැදගත් මූලධර්මය.

අපි පැහැදිලි කරමු: එක්තරා කුඩා නගරයක අයිස්ක්‍රීම් අලෙවිය ඉහළ ගොස් ඇති අතර එම නගරයේ දියේ ගිලී මිය යාමේ වේගය ද තියුනු ලෙස ඉහළ ගියේය. එබැවින් අයිස්ක්‍රීම් පරිභෝජනය දියේ ගිලීමට හේතු වන බව අපි තීරණය කරමු.

බොස්ටන් ළමා රෝහලේ ආචාර්ය බොන්ස්ටයින් කෙටියෙන් මෙසේ පවසයි (2) “හේතුව පිළිබඳව අප ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතුය”. “එන්නත වැඩිහිටියන් හෝ නිදන්ගත තත්ත්වයන් ඇති අය ඉලක්ක කර ගනිමින් ලබා දෙන හෙයින් විශේෂයෙන් සහසබඳතා ඇති වේ. මෙම සිදුවීම් එන්නත ලබා දීම ආසන්නයේ සිදුවීම නිසා එන්නත මෙම සිදුවීම් වලට හේතු වූ බවක් අදහස් නොවේ.”

තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය නම් මෙම සිදුවීම් සාමාන්‍ය ජනගහනයට වඩා එන්නත් කරන ලද ජනගහනයේ වැඩි අනුපාතයකින් සිදුවන්නේද යන්නයි. පිළිතුරු සැපයීම සඳහා, ලොව පුරා නියෝජිත ආයතන එක් එක් සිදුවීම විමර්ශනය කර එයට හේතුව කුමක්ද යන්න තීරණය කරයි.

එන්නත්කරණය කවුරුන් හෝ විසින් අධීක්ෂණය කරනවාද?

ගෝලීය නියාමන ආයතන සෑම රටකම එන්නත්කරණය සමීපව නිරීක්ෂණය කරයි. රෝගියකුට එන්නත් කිරීමට පෙර, එන්නත් සායන රෝගීන් සමඟ කතා කළ යුතු අතර එන්නත් නොකිරීමට හේතු සොයා බැලිය යුතුය. ඇනෆිලැක්සිස් වැනි දරුණු අහිතකර බලපෑම් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා එන්නත් සායන සකස් කළ යුතු අතර එන්නත් වල තොගද ළඟ තබා ගත යුතුය.

එක්සත් රාජධානියේ යමෙකුට එන්නත ලබා දුන් පසු, ක්ෂණික අහිතකර බලපෑම් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ඔවුන් විනාඩි 15 ක් එම ස්ථානයේ රැඳී සිටිය යුතුය. එක් එක් එන්නත හා සම්බන්ධ සියලු දත්ත ලබාගැනීම සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය තාක්ෂණය භාවිතා කරයි. සියළුම අහිතකර බලපෑම් ඖෂධ හා සෞඛ්‍ය නිෂ්පාදන නියාමන ඒජන්සියට (MHRA) වාර්තා කළ යුතුය. එන්නත ලබා ඇති ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ මරණ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය ඇතුළුව MHRA විසින් වාර්තා කරනු ලැබේ (3).

ඒ හා සමානව, එක්සත් ජනපද CDCය විසින් එන්නත් අහිතකර සිදුවීම් වාර්තාකරණ පද්ධතියක් (VAERS) පවත්වාගෙන යන අතර එය පශ්චාත් එන්නත් අහිතකර බලපෑම් සමීපව අධීක්ෂණය කරයි. CDC වාර්තා වලට අනුව එක්සත් ජනපදයේ 2020 දෙසැම්බරයේ සිට 2021 ජනවාරි 3 වනදා දක්වා තිබු එන්නත්කරණය හේතුවෙන් 4,393 ක් හෝ 0.2% කට  අහිතකර බලපෑම් සිදු වී ඇත. වැඩිදුර විමර්ශනය සඳහා බරපතල අහිතකර බලපෑම් ලෙස සලකුණු කර ඇත්තේ එයින් 175 ක් හෝ 0.00009% ක් පමණි. මෙම සිද්ධීන් අතුරින් 21ක් ඇනෆිලැක්සිස් වන අතර එය එන්නත් ලබා දී මිනිත්තු 13 ක් අතර ආරම්භ වූ අතර ඒ කාලය තුලම පාලනය කර ඇත (4). ඉතිරි කොටස බරපතල නොවන (සමේ රෝග, කැසීම, මෘදු ශ්වසන රෝග ලක්ෂණ) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී.

නමුත් දිගු කාලීන අතුරු ආබාධ ගැන කුමක් කිව හැකිද?

උණ, තෙහෙට්ටුව, ශරීර කැක්කුම වැනි බොහෝ අතුරු ආබාධ සමඟ එන්නත් වල ආරක්ෂාව පිළිබඳව අපගේ ලිපියෙන් පුළුල් ලෙස ආවරණය කළෙමු.

එන්නත් සංඝටක ඔවුන්ගේ කාර්යය ඉටු කළ පසු ඒවා ශරීරයේ නිදන්ගත නොවේ.

අවසාන වශයෙන්, වසර 30 කින් කුමක් සිදුවේදැයි කීමට අපහසු නමුත් එන්නත් අතුරු ආබාධ ක්ෂණිකව සිදුවන බව පිළිගත් කරුණකි. රෝග 24 ක් සඳහා එන්නත් සකසා තිබීම හා ඒවායින් බොහොමයක් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලංකාවේ අනිවාර්ය එන්නත් කිරීමේ වැඩසටහන් වල කොටසක් වීම හේතුවෙන් අපටද බිය වීමට කරුණු නොමැත. එම එන්නත් අත්හදා බැලීම්වලින් බොහොමයක් COVID එන්නත් අත්හදා බැලීම්වලට වඩා අඩු පිරිසක් ඇතුළත් කර ඇති බව සැලකිල්ලට ගැනීම හොඳය.

සැබෑ අවදානම පවතින්නේ ආරක්ෂිත හා ඵලදායී එන්නතක් හෝ මාරාන්තික, අනපේක්ෂිත රෝගයක් ලෙස පෙනෙන දේ අතරය.

ඊශ්රායලයේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

එන්නත් සඳහා ලියාපදිංචි වීමට මිනිසුන් දක්වන පැකිලීම ඊශ්‍රායලය සහ දකුණු අප්‍රිකාව පිළිබඳ වාර්තා වූ අර්ධ තොරතුරු සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපි මුලින්ම ඊශ්රායලය දෙස බලමු:

2020 දෙසැම්බර් 19 වන දින සිට ඊශ්‍රායලය පුද්ගලයින් 100 දෙනෙකුගෙන් 71 දෙනෙකුට Pfizer/BioTech එන්නත ලබා දී ඇත. වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි හා සෞඛ්‍ය සේවකයින්ට පළමුව එන්නත් ලබා දී ඇත. මෙම පුළුල් එන්නත කිරීම මගින් සායනික අත්හදා බැලීමේ දත්තවල නිවැරදිතාවය තවදුරටත් තහවුරු කර ගැනීමට විද්‍යාඥයයින්ට හැකි වේ. ඊස්රායලයේ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය වන මැකාබි පවසන්නේ මාත්‍රාවන් දෙකක් සහිත 128,600 න් 28 ක් පමණක්ට COVID19 වැළදී ඇති බවයි.

කෙසේ වෙතත්, ඒ අතරම, ඊශ්‍රායලය සිය තුන්වන රැල්ල හා විශාලතම මරණ අනුපාතය (5) ජනවාරි 5වන දිනට පසුව ආරම්භ කළ බව පෙනේ. ඉතින් එයින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

ගිහියාගේ වචන වලින් කෙටි පිළිතුර: සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ. එන්නත ලබා දුන් කාලය සහ මරණ වැඩිවීම අතිච්ඡාදනය වීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ එන්නත් මගින් මරණයට හේතු නොවන බවයි. එයට හේතුව විය හැක්කේ ආසාදන නිසා සිදුවන මරණ බොහෝ දුරට පරක්කු වීමයි. දත්ත වලට අනුව පෙර රැල්ලට වඩා මේ අවස්ථාවේ බැරෑරුම් කමින් අඩු බලපෑම් වාර්තා වී ඇති අතර එයින් සනිටුහන් වන්නේ එන්නත හේතුවෙන් මිනිසුන්ට රෝගය වැළදීම අඩු වී ඇති බවයි.

වැඩි විස්තර සඳහා තවදුරටත් කියවන්න:

COVID මරණ ආසාදනය වී සති 3-6 කින් වන බවට සිද්ධි වාර්තා යෝජනා කරයි. T පසුගාමී පරාසයේ කෙළවර උපකල්පනය කරමින් නිගමනය කළ හැක්කේ නොවැම්බර් 26 සිට ජනවාරි 5 දක්වා සිදුවූ ආසාධන සම්බන්ද මරණ සිදුවන්නේ දෙසැම්බර් 11 සිට ජනවාරි 26 දක්වා බවයි.

වැදගත්ම දෙය නම්, 60+ ජනගහනයේ නව මද හා දරුණු රෝගීන්ගේ ගණන තෙවන රැල්ලෙන් දින 6 කට පසුව හා 2 වන රැල්ලෙන් දින 14 කට පසුව ඉහළ යාමයි. මෙම පහත වැටීම එන්නත් වලට හේතු වේ (6).

ඊළඟට, දකුණු අප්‍රිකාව, එක්සත් රාජධානිය සහ ප්‍රභේද:

2021 ආරම්භ වුයේ එන්නත් පිළිබඳ හොඳ පුවතකිනි. නමුත් Sars-COV -2 වෛරසයේ වඩාත් ආසාදිත ප්‍රභේද හෝ විකෘති පිළිබඳවද වාර්තා වී තිබේ. විශාලතම ප්‍රශ්නය වී ඇත්තේ මෙම ප්‍රභේදයන්ට එරෙහිව එන්නත් කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

එක්සත් රාජධානියේ කෙන්ට් ප්‍රභේදය (B.1.1.1.7) මෙන්ම ඉතා බෝවන සුළු දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදයක් (B.1.351) පිළිබඳ ප්‍රවෘත්ති දැන් අපට පෙනේ. දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදය වඩාත් දරුණු රෝගාබාධ ඇති කරන බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැත; කෙසේ වෙතත්, වඩා බෝවන යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ වැඩි පිරිසක් ආසාදනය වීම සහ වැඩි මරණ ගණනක ප්‍රවණතාවයයි. දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදයේ ප්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල කිරීම සහ එන්නත් අකාර්යක්ෂම කිරීමකි.

සෑම විටම මෙන් විද්‍යාඥයින් පර්යේෂණ සිදු කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන් සනාථ කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. සම-සමාලෝචනය නොකළ පූර්ව පර්යේෂණයක් Pfizer එන්නත පරීක්ෂා කළ අතර නව ප්‍රභේද වලට අඩු බලපෑමක් වන බව සොයාගෙන ඇත (7). Modernaගේ මතය අනුව, 1,700ක AstraZeneca මුල් පර්යේෂණයෙන් මෙම විශේෂිත ප්‍රභේදය (8) නිසා ඇති වන මෘදු අහිතකර බලපෑම් “අවම”හෝ 22%ක් බව පෙන්නුම් කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම අත්හදා බැලීම වයස අවුරුදු 31 ක් වන අය මත සිදු කරන ලද අතර එය දරුණු රෝගයේ කාර්යක්ෂමතාව සොයා ගැනීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොවේ.

කෙසේ වෙතත් වැඩි එන්නත් වර්ග තිබීම දැන් වඩා හොඳ බව ඔප්පු වෙමින් තිබේ. NovaVax එන්නත එක්සත් ජනපදයේ මුල් ප්‍රභේදයට එරෙහිව 95.6% ක් ද, එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රභේදයට එරෙහිව 85.6% ක් ද, දකුණු අප්‍රකානු ප්‍රභේදයට එරෙහිව 60% ක්ද සාර්ථක බව සොයා ගන්නා ලදී. නව ප්‍රභේදයන්ට එරෙහි පර්යේෂණ තවමත් සිදුවෙමින් පවතී.

සියලුම එන්නත් නිෂ්පාදකයින් කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා අත්හදා බැලීම් සිදු කිරීමට සහ ප්‍රභේදයන්ට එරෙහිව බූස්ටර නිර්මාණය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

අවසාන වශයෙන්, එන්නත් ලබා ගැනීමට ඕනෑ නමුත් ඔබට අසාත්මිකතා තිබේද?

එක්සත් රාජධානියේ MHRA සහ එක්සත් ජනපද CDC සීඩීසී යන ආයතන දෙකම එන්නත් ලබා ගැනීම හෝ එන්නත් කළ නොහැකි ඖෂධ සම්බන්ධ නොවන දරුණු අසාත්මිකතා පිළිබඳ ඉතිහාසයක් ඇති පුද්ගලයින්ට නිර්දේශ කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, පොලිඑතිලීන් ග්ලයිකෝල් (PEP) හෝ පොලිසෝර්බේට් වලට අසාත්මිකතා ඇති අය MRNA එන්නත් ලබා නොගැනීම නිර්දේශ කරනු ලැබේ. තවද, එන්නත ලබා නොගන්නා ලෙස MHRA නිර්දේශ කරන්නේ එන්නත් වල සංඝටකයකට ඔබ දන්නා ආසාත්මිකතාවයක් ඇත්නම් පමණි.

එක් එක් එන්නතෙහි අමුද්‍රව්‍ය සඳහා කරුණාකර පහත සබැඳි බලන්න:

සාරාංශයක් ලෙස, ප්‍රධාන ආයතන විසින් මහජනතාවට එන්නත ලබා දෙන ලෙස නිර්දේශ කර ඇත. අසාත්මිකතා ඇති අය පමණක් එන්නත් ලබා නොගනී.

අවදානම්ප්‍රතිලාභ ගණනය කරන්නේ කෙසේද?

COVID19 හේතුවෙන් ලොව පුරා මිලියන 2.4 ක් මිය ගොස් ඇති අතර (1) ලංකාවේ මරණ 400 කට අධිකය. මිලියන එකසිය හයක ජනතාවක් වෛරසය ආසාදනය වී ඇති අතර එය පෙනහළු හා මොළය, හෘදය සහ වකුගඩු වැනි විවිධ අවයව වලට බලපායි. දිගු COVID යනු බොහෝ “සුවය ලැබූ” COVID රෝගීන්ගේ තත්වයයි. ඔවුන් තෙහෙට්ටුව, මාංශ පේශි දුර්වලතාවය හෝ ශරීර කැක්කුම මාස හයකට පසු පවා අත්දකියි.

එන්නත් දැඩි සායනික අත්හදා බැලීම් වලට භාජනය වේ. එන්නත් කිරීමෙන් පසු අහිතකර බලපෑම් බොහෝ විට සිදුවනු ඇත. එන්නත් මිලියන 128 කට අධික ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය කිරීමත් සමඟ, දරුණු අහිතකර බලපෑම් පිළිබඳ වාර්තා 0.005% ට වඩා අඩුය. තවද, එන්නත් අමුද්‍රව්‍ය දින 1-2 කට පසු ඔබේ ශරීරය අතහැර යනු ඇත.

සරලව කිවහොත්, COVID19 රෝගය එන්නත් වලට වඩා මරණය හා රෝගාබාධ සඳහා සැලකිය යුතු අවදානමක් ඇති කරයි. අපට ආර්ථික කටයුතු වෙත ආපසු යාමට හෝ නිවාඩුවක් ගත කිරීමට ඕනෑ යැයි සිතමු. එවැනි අවස්ථාවකදී, එන්නතෙහි මාත්‍රාවන් දෙකම ඔබට ඉක්මනින් ලබා දීම වඩාත් විචක්ෂණශීලී යැයි අපි විශ්වාස කරමු.

එන්නත් ආරක්ෂාව පිළිබඳ අපගේ පෙර ලිපිය කියවන්න

Shares

Sources

  1. Bloomberg COVID19 Vaccine tracker
  2. Dr. Widmer (2021) Fact-check: No link between COVID-19 vaccines and those who die after receiving them. ABC News.
  3. Primary Care Pharmacy Network., Delivery of COVID Vaccination Services (2020)
  4. Allergic Reactions Including Anaphylaxis After Receipt of the First Dose of Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine — United States, CDC, December 14–23, 2020
  5. COVID19 tracker, Google
  6. De-Leon, A et al., (2021) First indication of the effect of COVID-19 vaccinations on the course of the outbreak in Israel. Preprint. MedXRiv.
  7. Xie, X et al (2021) Neutralization of SARS-CoV-2 spike 69/70 deletion, E484K, and N501Y variants by BNT162b2 vaccine-elicited sera. Preprint. BiorXiV.
  8. Oxford/AstraZeneca jab fails to prevent mild and moderate Covid from S African strain, study shows. Financial Times, Feb 2021
  9. Pfizer-BioNTech (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  10. Moderna (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  11. Information for UK recipients on COVID 19 Vaccine AstraZeneca, MHRA

Similar Articles...

Channel a doctor in just three taps

දැන්ම oDoc ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog

Categories
Blog Article

එන්නත් ආරක්ෂාව: ඒවා ආරක්ෂිත වීමට විද්‍යාත්මක හේතු තුනක්

Shares

මිථ්‍යාවන් බිඳ දැමීම: 3 වන කොටස

එන්නත් ආරක්ෂාව: ඒවා ආරක්ෂිත වීමට විද්‍යාත්මක හේතු තුනක්

ලංකාවේ COVID19 එන්නත ලබා දීමට පටන්ගැනීමත් සමඟ අසාත්මිකතා හෝ මරණ පවා ඇති කරන එන්නත් පිළිබඳව මැසිවිලි නැඟේ. සරම්ප හෝ පෝලියෝ වැනි රෝග තුරන් කිරීමට ලංකාවට හැකි වූයේ විශාල එන්නත් කිරීමේ වැඩසටහන් මගින් පමණි. COVID19 එන්නත් කිරීමේ යෝජනා වැඩසටහන සඳහා මහජන සහය තිබීම ආර්ථික පුනර්ජීවනයකට අත්‍යාවශ්‍යා කරුණකි.

ඒ සඳහා, මෙම කටකතා වලට පදනමක් තිබේද යන්න හෝ ඒවා ඇත්ත වශයෙන්ම වැරදි තොරතුරුද යන්න සොයා බැලීමට සායනික අත්හදා බැලීම්වල සොයාගැනීම් අපි නිරීක්ෂණය කර බලමු.

සායනික අත්හදා බැලීම්

එන්නත් කිරීම මිනිසුන්ට ආරක්ෂිත සහ ඵලදායීද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා දත්ත ලබා ගැනීමට විද්‍යාඥයින් සායනික අත්හදා බැලීම් සැලසුම් කරයි. මිනිසුන්ට එන්නත් ලැබීමෙන් පසු දරුණු අහිතකර සිදුවීම් (උදා: අසාත්මිකතා, මරණ ආදිය) සිදුවන්නේ දැයි ඔවුන් නිවැරදිව සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. අහිතකර බලපෑම් සිදුවුවහොත්, අත්හදා බැලීම් මදකට නවත්වන අතර ස්වාධීන විශේෂඥයින් සහ නියාමකයින්ගෙන් සමන්විත මණ්ඩලයක් විසින් ආරක්ෂිත දත්ත සමාලෝචනය කරනු ලැබේ. සායනික අත්හදා බැලීමේ නිවැරදිතාව අතිශයින්ම වැදගත්ය; එබැවින් ආරක්ෂක සමාලෝචන බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ලැබේ. සමහර විට, තීරණයක් ගන්නා තෙක් මාස ගණනක් සායනික අත්හදා බැලීම් නතර කළ හැකිය. අහිතකර බලපෑම් එන්නත නිසාද නැතිනම් අහම්බෙන්ද යන්න ආරක්ෂක මණ්ඩලය තීරණය කරයි.  එන්නත නිසා නම්, සායනික අත්හදා බැලීම් නැවැත්වීමට පවා පියවර ගනු ලැබේ.

පුද්ගලයන් 30,000 කින් එක අයෙකුට සැක සහිත අහිතකර බලපෑමක් වර්ධනය වීම නිසා 2020 සැප්තැම්බර් මාසයේදී AstraZeneca සිය ස්වේච්ඡා සායනික අත්හදා බැලීම් (1) නවතා දැමීය. එන්නත අහිතකර බලපෑමකට හේතු වී ඇත්දැයි තීරණය කිරීම සඳහා ආරක්ෂක මණ්ඩලයක් විසින් දත්ත සමාලෝචනය කරන අතරතුර එන්නත ලබා දීම නවත්වන ලදී. සමාලෝචනයෙන් පසුව, මණ්ඩලය සායනික අත්හදා බැලීම් ආරක්ෂිත බව සනාථ කළ අතර එය නැවත ආරම්භ කිරීම සඳහා අවසර ලබා දුන්නේය (2).

මෙම එන්නත් කෙතරම්ලදායීද? අපගේ බ්ලොග් ලිපි මාලාවේ 1 වන කොටසේ කරුණු කෙටියෙන් විමසමු

සායනික අත්හදා බැලීමේ දත්ත මගින් පෙන්නුම් කර ඇත්තේ මෙතෙක් ලබා දී ඇති සියලුම එන්නත් රෝග ලක්ෂණ වැළැක්වීම සඳහා ඉතා ඵලදායී බවයි. පහත වගුවේ මෙතෙක් සොයාගත් කරුණු පිළිබඳ සාරාංශයක් ලබා දෙයි:

වැදගත් වන්නේ සියලුම එන්නත් වල දරුණු රෝග වැළැක්වීමට 80% + කාර්යක්ෂමතාවයක් සහ මරණ හා රෝහල් ගතවීම් වලට එරෙහිව 100% ක කාර්යක්ෂමතාවයක් ඇත. ලොව පුරා මිලියන 2.3 ක මරණ වලින් පසු මෙය හොඳ පුවතකි.

1) සැබෑ ලෝක තත්වයන් අනුකරණය කිරීම සඳහා අත්හදා බැලීම්වල පුද්ගලයන් 30-40,000 බැගින් සිටී.

තුන්වන අදියර සායනික අත්හදා බැලීම් යනු එන්නත් සංවර්ධනයේ වඩාත්ම පුළුල්, වැඩි කාලයක් ගතවන සහ මිල අධිකම කොටසයි. විද්‍යාඥයයන් සැබෑ ලෝක තත්වයන් (විවිධ වයස්, ස්ත්‍රී පුරුෂ, නගර ආදිය) අනුකරණය කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. එන්නත වෛරසයෙන් ඵලදායී ලෙස ආරක්ෂාව ලබා දෙයිද යන්න සහ එය පුළුල් ජනගහනයේ අතුරු ආබාධ ඇති කරයිද යන්න සොයා බැලීම ඔවුන්ගේ අරමුණයි.

AstraZeneca සහ Moderna ඔවුන්ගේ තුන්වන අදියර සඳහා පුද්ගලයින් 30,000, Pfizer/BioNTech 42,000, Novavax 20,000 සහ රුසියාවේ Sputnik පුද්ගලයින් 21,000 බැගින් බඳවා ගත්හ. ඊට සාපේක්ෂව, GlaxoSmithKline MMR එන්නත තුන්වන අදියර අත්හදා බැලීම සඳහා පුද්ගලයින් 5,000ක් පමණක් ඇතුළත් වූ අතර එය දැන් ලංකා ප්‍රතිශක්තිකරණ වැඩසටහනේ (3) පුළුල් ලෙස පිළිගත් කොටසකි.

“නියැදි දෝෂය”අඩු කිරීම සඳහා නියැදිය විශාලය. නියැදි දෝෂය යනු නියැදිය ජනගහනය නිවැරදිව නියෝජනය නොකරන්නේ නම් නියැදිය සහ ජනගහනය අතර වෙනසයි. දස දහස් ගණනින් පුද්ගලයින් බඳවා ගැනීමෙන් – මෙම එක් එක් එන්නත් අත්හදා බැලීම් වල නියැදි දෝෂ අවම කර ගත හැකි අතර එමඟින් ඔවුන්ගේ දත්ත එකතු කිරීමේදී හැකි තරම් නිවැරදි විය හැකිය.

2) අත්හදා බැලීම්වලින් පෙන්නුම් කළේ බොහෝ විට තරුණ අය තුළ සියුම් අහිතකර බලපෑම් ඇති අතර එය එක් දිනක පමණ කාලයක් පැවතුනු බවයි.

සෑම එන්නත අත්හදා බැලීමක්ම “දේශීය” (එන්නත් කරන ස්ථානයේ) සහ “පද්ධතිමය” (ශරීරය වටා) අහිතකර බලපෑම් සිදු වේද යන්න සොයා බලයි. දේශීය අහිතකර බලපෑම් අතරට එන්නත් කරන ස්ථානයේ වේදනාව, රතු පැහැය, ඉදිමීම ඇතුළත් වේ. පද්ධතිමය අහිතකර බලපෑම් අතරට උණ, තෙහෙට්ටුව, හිසරදය, සීතල දැනීම, වමනය, පාචනය, මාංශ පේශි හෝ සන්ධි වේදනාව ඇතුළත් වේ. අහිතකර බලපෑම් සිදුවුවහොත්, එන්නත ලබා දින 1-2 ක් ඇතුළත ඒවා සිදු වන අතර එක් දිනක් පවතිනු ඇත.

AstraZeneca එහි සහභාගිවන්නන් වයස් කාණ්ඩ තුනකට වෙන් කළේය: 18-55, 56-69 සහ 70+. පහත වගුවේ, සායනික අත්හදා බැලීම් සහභාගිවන්නන් තුළ කුමන දේශීය හා පද්ධතිමය අහිතකර බලපෑම් සිදුවී ඇත්ද සහ ඒවා කොපමණ කාලයක් පැවතුණේද යන්න අපට දැක ගත හැකිය.

වයස අවුරුදු 18-55 කාණ්ඩයේ අය අතර බහුලව දක්නට ලැබුනේ එන්නත ලබා ගත් විගසම තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ මාංශ පේශි කැක්කුමයි. සියලුම වයස් කාණ්ඩ සඳහා, දින කිහිපයකින් අහිතකර බලපෑම් අතුරුදහන් විය (4).

Pfizer/BioNTech වැඩිහිටි වයස් කාණ්ඩවලට වඩා තරුණ වයස් කාණ්ඩවල දේශීය හා පද්ධතිමය අහිතකර බලපෑම් අත්විඳින බව දුටුවේය. වැඩිහිටි සහභාගිවන්නන්ට වඩා වැඩි තී වේදනාවක් එන්නත් කරන ස්ථානයේ ඔවුන්ට බොහෝ විට දැනුනි. කණ්ඩායම් දෙකම තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ ශරීර කැක්කුම ගැන පැමිණිලි කළහ.

Moderna සහභාගිවන්නන් දේශීය වේදනාවෙන් හා තාවකාලිකව වසා ගැටිති ඉදිමීම ගැන පැමිණිලි කළහ. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ අහිතකර බලපෑම් පැවතියේ දින 1-2 දක්වා පමණි. තෙහෙට්ටුව වැඩිපුරම වාර්තා වූ පද්ධතිමය අහිතකර බලපෑම වන අතර ඉන් පසු හිසරදය, ශරීර කැක්කුම, සහ උණ එන්නත් කිරීමෙන් දින 1-2 ක් පසුව පැවතුණි.

3) එන්නත් ඉතා කලාතුරකින් දරුණු අහිතකර බලපෑම් ඇති කළ අතර මරණයෙන් 100% ක් ආරක්ෂා කිරීමට සමත් විය.

තුන්වන අදියර සැබෑ ජනගහනය අනුකරණය කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති හෙයින්, සැබෑ ජනගහනය තුළ සිදුවිය හැකි මරණ හෝ හෘදයාබාධ වැනි සිදුවීම් ද අත්හදා බැලීම් කණ්ඩායම් තුළ සිදු වේ. ආරක්ෂණ මණ්ඩලවල වගකීම වන්නේ එන්නත නිසා ඇති වූ සිදුවීම් සහ ස්වාභාවිකව සිදු වූ සිදුවීම් තීරණය කිරීම සඳහා දත්ත සමාලෝචනය කිරීමයි. මේ සඳහා, ඔවුන් වයස් කාණ්ඩ අනුව ජනගහනයේ මෙම සිදුවීම්වල අනුපාත දෙස බලන අතර එක් එක් සිද්ධියේ තොරතුරු ගැඹුරට කිමිදේ.

එන්නත් අත්හදා බැලීම් කිසිවක් (රුසියාවේ Sputnikද ඇතුළුව) එන්නත් හේතුවෙන් මරණයට පත්වීමේ බරපතල අහිතකර බලපෑමක් ඇති කර නැත. (5) (6) AstraZeneca විසින් වාර්තා කරන ලද දරුණු අහිතකර සිදුවීම් 84න් (අපේක්ෂකයින් 11,000 කින්), එන්නත හා සම්බන්ධ විය හැකි යැයි වර්ගීකරණය කර ඇත්තේ එක් අයෙකු පමණි (4). මෙම එක් සිද්ධියක් සමස්ත අධ්‍යයන ජනගහනයෙන් 0.000085%ක් වන අතර එය ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයකි.

මේ දක්වා සම-සමාලෝචනය කරන ලද සියලුම එන්නත් වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ මරණයට හා රෝහල්ගත වීමට එරෙහිව 100% ක කාර්යක්ෂමතාවයක් ඇති බවයි.

එන්නතෙන් ලැබෙන වාසි මොනවාද?

COVID19 හේතුවෙන් ලොව පුරා මිලියන 2.3 ක් මිය ගොස් ඇති අතර (8) ලංකාවේ මරණ 300 කට අධික ගණනක් මෙම ලිපිය ලියන විට වාර්තා වී ඇත. මෙතෙක් සමාලෝචනය කරන ලද COVID19 එන්නත් කිසිවක් හේතුවෙන් මරණයක් සිදුවී නැත. එන්නත් ලබාදීමන් පසු අහිතකර සිදුවීම් බොහෝ විට සිදුවනු ඇත. ගෝලීය වශයෙන් එන්නත් මිලියන 128 කට අධික ගණනක් දැනට ලබා දී ඇති අතර, දරුණු අහිතකර බලපෑම් පිළිබඳ වාර්තා 0.005% කටත් වඩා අඩුය.

අපට දැන් ඇති තීරණය වන්නේ, ශරීරයට සදාකාලික හානියක් සිදු වන බව දන්නා වෛරසයක් වැළඳීම (මරණය සිදු නොවේ නම්) හෝ 100% ක්ම මරණය වැළැක්වීම සඳහා සොයා ගන්නා එන්නතක් ගැනීම වේ. එපමණක් නොව, මෙතෙක් සමාලෝචනය කරන ලද එන්නත් දරුණු අහිතකර සිදුවීම් ඇති නොකරන බව සනාථ වී ඇත. එසේනම් තීරණය බොහෝ සෙයින් පැහැදිලි වේ.

AstraZeneca හෝ Pfizer එන්නත භාර ගන්නා ලෙස අපි ලාංකික ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

Shares

Sources

  1. AstraZeneca Press Release (Sept 20) Statement on AstraZeneca Oxford SARS-CoV-2 vaccine, AZD1222, COVID-19 vaccine trials temporary pause.
  2. AstraZeneca Press Release, (Sept 20) COVID-19 vaccine AZD1222 clinical trials resumed in the UK.
  3. GlaxoSmithKline (2012) Consistency Study of GlaxoSmithKline (GSK) Biologicals’ MMR Vaccine (209762) (Priorix) Comparing Immunogenicity and Safety to Merck & Co., Inc.’s MMR Vaccine (M-M-R II), in Children 12 to 15 Months of Age. Clinical Trials.gov
  4. Ramasamy et al (2020)., Safety and immunogenicity of ChAdOx1 nCoV-19 vaccine administered in a prime-boost regimen in young and old adults (COV002): a single-blind, randomised, controlled, phase 2/3 trial. The Lancet 396: 1979-1993.
  5. Voysey et al (2020), Safety and efficacy of the ChAdOx1 nCoV-19 vaccine (AZD1222) against SARS-CoV-2: an interim analysis of four randomised controlled trials in Brazil, South Africa, and the UK. The Lancet 399: 99-111.
  6. Pfizer-BioNTech (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  7. Moderna (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  8. Logunov. D et al (2021)., Safety and efficacy of an rAd26 and rAd5 vector-based heterologous prime-boost COVID-19 vaccine: an interim analysis of a randomised controlled phase 3 trial in Russia. The Lancet. Online first.
  9. Bloomberg COVID19 Vaccine tracker
  10. Dr. Widmer (2021) Fact-check: No link between COVID-19 vaccines and those who die after receiving them. ABC News.
  11. Primary Care Pharmacy Network., Delivery of COVID Vaccination Services (2020)
  12. Allergic Reactions Including Anaphylaxis After Receipt of the First Dose of Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine — United States, CDC, December 14–23, 2020
  13. COVID19 Vaccines and Allergic Reactions, CDC, January 2021
  14. Moderna: FACT SHEET FOR RECIPIENTS AND CAREGIVERS, FDA
  15. Information for UK recipients on COVID 19 Vaccine AstraZeneca, MHRA

Similar Articles...

Channel a doctor in just three taps

දැන්ම oDoc ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog

Categories
Blog Article

Let’s Talk About HPV

Let’s Talk About HPV

Shares

In Sri Lanka, sexual health is a topic rarely spoken about in the open. The taboo and social stigma surrounding this subject may inadvertently lead to sexually active Sri Lankans unaware of how to maintain a healthy sex life. Practicing safe sex is central to this as well as reducing the spread of sexually transmitted diseases (STDs), such as HPV.  

Perhaps you’ve heard about HPV but have been hesitant to ask about it with your loved ones or your doctor. Perhaps you’re sexually active and would like to know how to be safe with your partner, and having an understanding of HPV is one such way to do that.

Well, let’s talk about it!

What is HPV?

The human papillomavirus (HPV) is one of the most sexually transmitted infections in the world today. There are more than 150 different strains of HPV. Depending on the type of strain, HPV can cause warts anywhere on the body. Warts appearing on your genitals is very common. Up to 80% of sexually active adults will get an HPV infection of the genital area at some point in their lives, although many who carry the virus don’t even know it. 

You don’t need to panic if you find a wart on your body since the vast majority of warts are benign and non-threatening but speaking to a VOG doctor will ease your concerns. For a small number of women, certain strains of HPV can cause changes in the cervix that can become cancerous if not treated.

How do you get HPV?

HPV is spread by direct skin contact through vaginal, anal and oral sex with a partner who already has a genital HPV infection. Non-genital HPV infections can occur through skin to skin contact, such as shaking the hand of someone who has a wart on their finger.

What are the symptoms of HPV?

Symptoms of HPV, if they arise, typically appear in the form of a cauliflower-like growth called genital warts. They can also appear flat. Warts can be found around the vagina, anus, mouth and throat as well as the penis and groin. Symptoms usually take weeks or even months to develop after initial exposure. 

Non-genital warts can be found on the rest of the body, especially hands, face, neck, chest, and soles of feet. Some warts can be inside your body, therefore, impossible for you to notice. And in some cases, there might not be any symptoms at all.

How can your doctor diagnose HPV?

Your doctor can diagnose warts by examining the area. Most of the time, warts don’t need to be biopsied unless the doctor is concerned that the warts could be cancerous. A biopsy entails removing a small piece of tissue and examining under a microscope. 

If it’s possible that you have genital warts, your doctor will ask you about your sexual activity. 

  • For women, your VOG doctor will do a pelvic exam and pap smear. This includes removing cells from the cervix to test whether the cells are cancerous. An HPV test, which checks for the actual virus, can also be performed as well. 
  • For men, a physical exam can be performed. 

In the unlikely event that cancer is diagnosed, please speak to a doctor to further discuss the course of treatment.

How do you treat HPV?

Most warts can be treated at home with topical creams prescribed by the doctor. Other long-lasting methods of wart removal include:

  • Cryotherapy (freezing)
  • Cautery (burning)
  • Surgically removing the wart

In some cases, the wart may return. Therefore, you should take preventative measures to reduce the likelihood of getting an HPV infection.

How do you prevent an HPV infection?

Taking preventative measures is of critical importance when it comes to reducing your risk of infection or further spread of the virus. 

Practicing safe sex can greatly reduce the likelihood of getting an infection. This includes maintaining a low number of partners as well as the consistent use of condoms. 

The Centers of Disease Control and Prevention (CDC) recommends all children to be vaccinated before they become sexually active to prevent infection of high-risk strains of HPV. 

For all the ladies out there, an important preventative measure that you can take is visiting your VOG doctor on an annual basis for your routine check up. Your doctor may perform a pelvic exam to make sure everything is normal in your vagina, vulva, uterus, cervix, rectum, ovaries and fallopian tubes. Your VOG doctor might suggest performing a pap smear as well. Pap smears are important as it involves examining cells from the cervix under a microscope to identify any abnormal cervical changes such as precancerous cells. 

We hope you have a better understanding of HPVs now but if you have more questions or are concerned about other issues related to sexual health, you can get in touch with sexual health and VOG doctors on oDoc.

Shares

Resources & References:

Similar Articles...

Channel a doctor in just three taps

දැන්ම oDoc ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog

Categories
Blog Article

Let’s talk about UTIs

Let’s talk about UTIs

Shares

Chances are if you are a woman reading this, you’ve suffered from a urine tract infection (“UTI”) at some point in your life. Whether it has crept up on you or was caused by sex or other irritation, the constant urge to urinate, the pain and discomfort in the lower abdomen and seeing blood in the urine is enough to make anyone pretty miserable.

What is a UTI

Mayo Clinic defines a UTI as “an infection of any part of your urinary system (kidneys, ureters, bladder and urethra)”. More than half of all women are expected to suffer from a UTI at least once in their lifetimes and for some women, it can be a recurring, painful battle.     

Women are more prone to these bacterial infections as we have a shorter urinary tract compared to men so bacteria and toxins can cause trouble easily. An infection can start off in the bladder (cystitis) and move up to the kidneys & ureter (uretheritis).

What are the most common symptoms of a UTI?

UTI infection symptoms include the constant urge to pee, a burning sensation when peeing, passing small (to no) amounts of urine, cloudy urine (sometimes rosey coloured with blood) and pelvic pain. 

Older people with UTIs can present with confusion whilst in young children, it often manifests as fever and/or wetting themselves.

Why they occur

  • There are numerous reasons why these infections occur but the most common is human anatomy: the female urinary tract is short, the space between the anus and the urethra is shorter than it is for a male and therefore the distance gut bacteria have to travel to enter the bladder is shorter. 
  • Sex could lead to UTIs due to bacteria from the genital area entering the urinary tract.
  • It’s sometimes found to be a predisposition caused by genetics where females in certain families are more prone to UTIs.
  • Dehydration and limited water intake results in poor flushing of urine from the bladder causing bacterial build up.
  • Material of underwear makes a difference where nylon, spandex and lycra materials reduce the breathability in the area.
  • Hygiene is an important factor where wiping from back to front has caused E.Coli (bacteria) to enter from the gut/anus to the urethra.
  • Pregnancy often causes UTIs as the growing foetus puts pressure on the bladder and urethra causing urine to leak. During pregnancy, a woman’s urethra expands resulting in increased bladder volume but reduced muscle tone causing urine to become more “still” and allowing bacterial growth.

When to contact a doctor

If you experience or are experiencing UTI symptoms, contact an on demand family doctor/GP on oDoc to obtain immediate medical advice and treatment.

How are UTIs treated

Your doctor would generally prescribe you a course of antibiotics to treat the infection. It is vital that you continue to take the antibiotics even after your symptoms subside so as to not build antibiotic resistance to the drug.

Your doctor may request a urine test to ascertain the type of bacteria and match treatment. You can conduct the test from the comfort of your own home via oDoc’s oLabs mobile lab service.

How to prevent a UTI

Anyone who’s experienced a UTI probably never wants to experience one again!

Follow these preventative steps to keep UTIs at bay:

  • Make sure to not hold your pee in, if you need to go, go!
  • Pee before AND after sex to ensure bacteria are flushed out of the system.
  • Avoid wiping back to front.
  • Drink water, especially if you are only in the fledgling state of a UTI. Avoid caffeine and alcohol but gulp down litres of water to flush out the bladder.
  • Although the science is out on this one, Cranberry juice and supplements are said to help ease symptoms and prevent UTIs.
  • Wear cotton underwear, especially given this tropical Sri Lankan climate.

Whilst we may never be able to fully protect ourselves from contracting a UTI, following these simple steps can significantly reduce our chances. If you do develop one or are currently suffering from one, speak to a Sri Lanka Medical Council registered GP or family doctor on oDoc and obtain medical advice, treatment and ultimately, relief!

Shares

Sources

  • Medina, M et al. (2019). An introduction to the epidemiology and burden of urinary tract infections. Thev Adv Urol, 11.
  • Foxman, B., (2003) Epidemiology of urinary tract infections: Incidence, morbidity, and economic costs., Elsevier.,49:53-70.
  • Hisano, M. et al (2012). Cranberries and lower urinary tract infection prevention., Clinics 67:661-667
  • Mayo Clinic, Urinary Tract Infections.
  • Platte, R. (2019) Urinary Tract Infections in Pregnancy., Medscape

Similar Articles...

Channel a doctor in just three taps

දැන්ම oDoc ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog

Categories
Blog Article

ඇත්තටම එන්නත් සාර්ථකද?

Shares

ඇත්තටම එන්නත් සාර්ථකද?

කෙටි පිළිතුර: ‘ඔවු’. පහුගිය මාස 4 ක කාලයේදී, ප්‍රධාන සමාගම් 3 ප්‍රකාශයට පත්කරපු, 3 වන අදියරේ අධ්‍යයන වල දත්ත වලින් ඒ බව පැහැදිලි වෙනවා.

දීර්ඝ පිළිතුර: Moderna සහ Pfizer/BioNtech එන්නත් වල සාර්ථකත්වය ගොඩක් දුරට සමානයි. AstraZeneca එන්නතේ සාර්ථකත්වය ඊට සාපේක්ෂව අඩු වුණත් රටකට වඩාත් ගැළපෙන එන්නත තීරණය කිරීමේදී මිල, ගබඩා කිරීමේ හැකියාව සහ එන්නත ලබාගැනීමේ හැකියාව වගේ සාධක සැලකිල්ලට ගත යුතු වෙනවා.

Pfizer/BioNtech

මෙය මාත්‍රා දෙකකින් ලබාදෙන එන්නතක්. පළමු මාත්‍රාව ලබා දී දින 28 කට පසු දෙවැනි මාත්‍රාව ලබාදිය යුතුයි. දෙවැනි මාත්‍රාව ලබා දී දින 7 ක් ඇතුළත මෙය 95% ක සාර්ථකත්වයක් පෙන්නුම් කරන බව අධ්‍යයන මගින් පෙනී ගොස් තිබෙනවා. වයස අවුරුදු 65 ට වැඩි වැඩිහිටියන් අතරත් එය 94% ක් තරම් විශිෂ්ට සාර්ථකත්වයක් පෙන්නුම් කර තිබීම විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුයි. එන්නත සම්බන්ධ පරීක්ෂණ වලදී ආසාදිතයන් 164 මට්ටමේදී අවසන් විශ්ලේෂණය සිදුකිරීමට නියමිතව තිබුණත් එම සීමාව ඉක්මවා ආසාදිතයන් සංඛ්‍යාව 170 ට ළඟා වුණා (COVID-19 රෝගය පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වී තිබීම නිසා). එනම් මෙම අධ්‍යයනයට සහභාගී වූවන් අතරින් 170 දෙනෙකුට COVID-19 රෝගය රෝගය ආසාදනය වී තිබුණා. ඔවුන් පිළිබඳව කරන ලද පසු-අධ්‍යයනයේදී අනාවරණය වුණේ අධ්‍යයනය සඳහා එන්නත වෙනුවට වෙනත් යමක් (Placebo) ලබාදුන් පාලක කණ්ඩායමේ 162 දෙනෙකුට රෝගය ආසාදනය වී තිබුණු අතර, සත්‍ය එන්නත ලබාදුන් කණ්ඩායමෙන් රෝගය ආසාදනය වී තිබුණේ 8 දෙනෙකුට පමණක් බවයි.

ඇමරිකාවේ ආහාර හා ඖෂධ පාලන අධිකාරිය මගින් සහ යුරෝපා සංගමය මගින් හදිසි භාවිතය සඳහා අනුමත කර ඇති Pfizer/BioNtech එන්නත ලොව පුරා රටවල් රැසක පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ සිටම භාවිතා වෙනවා. mRNA එන්නත් සංයෝගයේ සංවේදීත්වය නිසා එන්නතේ කාර්යක්ෂමතාව විනාශ නොවී පවත්වා ගැනීමට නම් එය සෙල්සියස් අංශක -70 මට්ටමේ පවත්වාගත යුතුයි. මේ නිසා, එන්නත් තොග ප්‍රවාහනය කිරීමේදී ඒවාට හානි නොවී පවත්වා ගැනීම සඳහා මේ වනවිට ලොව පුරා අධිශීත සැපයුම් දාමයන් නිර්මාණය කෙරෙමින් පවතිනවා. මේ ආකාරයට අධිශීත සැපයුම් හා ගබඩා පහසුකම් ස්ථාපිත කිරීමට යන වියදම සහ, විවෘත කළ පසු එන්නත් වල ගුණාත්මක භාවයට හානි නොවීම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග ආදිය දෙස බලන විට, ශ්‍රී ලංකාව වැනි දකුණු ආසියාතික රටවල මෙම එන්නත භාවිතා කිරීමට දුෂ්කර වන්නට පුළුවන්.

Moderna

මෙයත් මාත්‍රා දෙකකින් ලබාදිය යුතු එන්නතක් වන අතර, පළමු මාත්‍රාවෙන් දින 28 කට පසු දෙවැනි මාත්‍රාව ලබාදිය යුතුයි. දෙවැනි මාත්‍රාව ලබාදීමෙන් දින 7 කට පසු මෙහි සාර්ථකත්වය 94.1% මට්ටමේ පවතින බව අධ්‍යයන මගින් පෙනීගොස් තිබෙනවා. ආසාදිතයන් 196 මට්ටමේදී අධ්‍යයනයේ අවසන් විශ්ලේෂණය සිදුකෙරුණු අතර එන්නත වෙනුවට වෙනත් යමක් (Placebo) ලබාදුන් පාලක කණ්ඩායමෙන් ආසාදිතයන් 185 ක් සහ සත්‍ය එන්නත ලබාදුන් කණ්ඩායමෙන් ආසාදිතයන් 11 ක් වාර්තා වුණා. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ මෙම අධ්‍යයනයේදී බරපතළ COVID-19 රෝගීන් 30 දෙනෙකුද වාර්තා වීමයි. ඔවුන් සියලු දෙනාම වාර්තා වී තිබුණේ Placebo කණ්ඩායමෙන්. ඒ අනුව මෙම එන්නත COVID-19 රෝගය නිසා බරපතළ ලෙස රෝගාතුර වීමේ අවදානම අඩු කිරීම සම්බන්ධයෙන් වඩාත් සාර්ථක බව පෙනී ගියා.

මෙම එන්නත සෙල්සියස් අංශක -20, එනම් සාමාන්‍ය ශීතකරණ උෂ්ණත්ව මට්ටමේ මාස 6 ක් දක්වා ගබඩා කර තබන්නට පුළුවන්. මේ හේතුවෙන් Pfizer/BioNtech එන්නතේදී මෙන් කාර්ය සම්පාදන කටයුතු වලට විශාල ආයෝජනයන් සිදුකළ යුතු නැති නිසා එය නිවර්තන රටවල භාවිතයට වඩාත් සුදුසුයි. mRNA එන්නත් තවමත් අපට අලුත් දෙයක් නිසා, ඒවා අපතේ යාමේ අවදානම වළක්වා ගැනීම සඳහා එන්නත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී නොපමාව හා කාර්යක්ෂමව කටයුතු කළ යුතු වෙනවා. එම නිසා මෙම එන්නත ලබාදීම සඳහා සෞඛ්‍ය සේවකයන්ට විශේෂ පුහුණුවක් ලබාදීමට සිදුවන්නට පුළුවන්.

AstraZeneca

මෙම එන්නත මුලින් සැලසුම් කර තිබුණේ සමාන මාත්‍රා දෙකකින් ලබාදෙන්නටයි. එහෙත් අධ්‍යයන අතරතුරදී සිදුවූ අත්වැරදීමක් නිසා, මුලින් මාත්‍රා භාගයක් ලබාදී දෙවනුව සම්පූර්ණ මාත්‍රාව ලබාදීම මගින්, මුලින් පෙන්නුම් කළ 63% සාර්ථකත්වයට සාපේක්ෂව 90% ක සාර්ථකත්වයක් අත්පත් කරගත හැකි බව පෙනී ගියා. කෙසේ වුවත් මේ විශේෂ මාත්‍රා ක්‍රමය තවමත් ලබා දී ඇත්තේ 2,700 දෙනෙකුට පමණක් නිසා මේ සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුර පරීක්ෂණ සිදුකළ යුතුයි. ඒ අනුව දැනට ඇති mRNA එන්නත් වර්ග දෙකට සාපේක්ෂව මෙම එන්නත තවමත් අඩු සාර්ථකත්වයක් ඇති එන්නතක් ලෙස සැලකෙනවා. ප්‍රතිඵල පදනම් වී ඇත්තේ ආසාදිතයන් 131 මට්ටම අනුවයි. ආසාදිතයන් 30 ක් පාලිත කණ්ඩායමෙන් සහ ආසාදිතයන් 11 ක් එන්නත් කණ්ඩායමෙන් වාර්තා වී තිබුණා.

බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 3 කට ලබාදෙන AstraZeneca එන්නත දැනට ඇති එන්නත් අතර මිලෙන් අඩුම එන්නතයි. එය අනෙකුත් බොහෝ එන්නත් වර්ග මෙන්ම කාමර උෂ්ණත්වයේ ගබඩා කළ හැකි නිසා සෞඛ්‍ය සේවකයන්ට වඩාත් පහසුවෙන් එය භාවිතා කරන්නට පුළුවන්.

සමහර විට, මේ එන්නත් අතරින් ඔබ ලබාගත යුත්තේ කුමන එන්නතද කියා ඔබ කල්පනා කරනවා ඇති. කෙසේ වුවත්, දැනට අපි COVID-19 රෝගය සම්බන්ධයෙන් දන්නා කරුණු අනුව (එය පැතිරෙන වේගය, ශරීරයේ ශ්වසන පද්ධතියට හා හර්ද නාල පද්ධතියට එය ඇතිකරන බලපෑම, රෝගය සුවවූ පසුවත් මාස 6 ක පමණක් කාලයක් ඇතැම් රෝගීන් තුළ රෝග ලක්ෂණ පැවතීම සහ මරණ අනුපාතය ආදිය) කුමන එන්නත වුණත් ඒ සෑම එන්නතම ‘හොඳ එන්නතක්’ බවට සැකයක් නැහැ.

Shares

Similar Articles...

Channel a doctor in just three taps

දැන්ම oDoc ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog