oDoc

මිථ්‍යාවන් බිඳ දැමීම: 4 වන කොටස

එන්නත් මිලියන 200 ක් ලබා දීමෙන් පසුව: සැබෑ ලෝකයේ එන්නත් ලබා දී ඇත්තේ කෙසේද?

මේ වන විට, අපගෙන් බොහෝ දෙනෙකුට ලංකාවේ COVID19 එන්නත ලබා ගැනීම සඳහා ලියාපදිංචි වීමට සබැඳියක් ලැබී ඇත. අපෙන් සමහරු දැනටමත් තීරණයක් ගෙන ඇති අතර අනෙක් අය තවමත් තීරණය කිරීමට උත්සාහ කරති. කෙසේ වෙතත්, සමාජයේ පැතිර යන කටකතා සහ වැරදි තොරතුරු සැලකිල්ලට ගෙන, එන්නත් පිළිබඳව වඩාත් දැනුවත් තීරණයක් ගැනීමට අපගේ මහජනතාවට උදව් කිරීමට අපට ඕනෑ විය.

මෙම ලිපි මාලාවේ සිව්වන එකේදී, මෙම කටකතා සඳහා පදනමක් තිබේද නැතිනම් වැරදි තොරතුරුද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා ලොව පුරා ලබා දී ඇති එන්නත් මිලියන 200 ක සාර්ථකත්වය සළකා බලමු.

ගෝලීය එන්නත්කරණය

ගෝලීය වශයෙන්, AstraZeneca, Moderna and Pfizer/BioNtech එන්නත් මිලියන 200 ක් ලබා දී ඇත. ඊශ්‍රායලය වැනි සමහර රටවල් දැනටමත් සෑම පුද්ගලයින් 100 දෙනෙකුගෙන් 71 දෙනෙකුට එන්නත් ලබා දී ඇති අතර සමහර අනෙක් රටවල් එන්නත් ලබා දීම තවමත් ආරම්භ කර නැත.

සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ

සමාජ ජාලා වල පැතිරී යන තොරතුරු මෙන්ම ගෝලීය පුවත් විකාශයන්ගේ අවධානය හේතුවෙන් බරපතල අතුරු ආබාධ හෝ එන්නත් නිසා සිදුවන මරණ පිළිබඳ පුළුල් කටකතා පැතිර ඇත. නමුත් ඇත්ත තත්වය කුමක්ද? අපි කතා කරන්නේ එන්නත් මිලියන ගණනක් පිළිබඳවයි. එන්නත් මිලියන ගණනක් ලබා දී ඇති විට දරුණු අහිතකර සිදුවීමක් (මරණය හෝ ඇනෆිලැක්සිස් වැනි බරපතල අතුරු ආබාධ) ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව 0.00009% ක් විය හැක. සිද්ධිය විමර්ශනය කිරීමට පෙර, පූර්ණ කරුණු පරීක්ෂා කිරීමකින් තොරව පුවත හෙළි කරනු ලැබේ. WhatsApp හරහා පුවත තවත් වේගයෙන් ගලා යයි. අපට මඟ හැරෙන්නේ කුමක්ද? සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ යන වැදගත් මූලධර්මය.

අපි පැහැදිලි කරමු: එක්තරා කුඩා නගරයක අයිස්ක්‍රීම් අලෙවිය ඉහළ ගොස් ඇති අතර එම නගරයේ දියේ ගිලී මිය යාමේ වේගය ද තියුනු ලෙස ඉහළ ගියේය. එබැවින් අයිස්ක්‍රීම් පරිභෝජනය දියේ ගිලීමට හේතු වන බව අපි තීරණය කරමු.

බොස්ටන් ළමා රෝහලේ ආචාර්ය බොන්ස්ටයින් කෙටියෙන් මෙසේ පවසයි (2) “හේතුව පිළිබඳව අප ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතුය”. “එන්නත වැඩිහිටියන් හෝ නිදන්ගත තත්ත්වයන් ඇති අය ඉලක්ක කර ගනිමින් ලබා දෙන හෙයින් විශේෂයෙන් සහසබඳතා ඇති වේ. මෙම සිදුවීම් එන්නත ලබා දීම ආසන්නයේ සිදුවීම නිසා එන්නත මෙම සිදුවීම් වලට හේතු වූ බවක් අදහස් නොවේ.”

තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය නම් මෙම සිදුවීම් සාමාන්‍ය ජනගහනයට වඩා එන්නත් කරන ලද ජනගහනයේ වැඩි අනුපාතයකින් සිදුවන්නේද යන්නයි. පිළිතුරු සැපයීම සඳහා, ලොව පුරා නියෝජිත ආයතන එක් එක් සිදුවීම විමර්ශනය කර එයට හේතුව කුමක්ද යන්න තීරණය කරයි.

එන්නත්කරණය කවුරුන් හෝ විසින් අධීක්ෂණය කරනවාද?

ගෝලීය නියාමන ආයතන සෑම රටකම එන්නත්කරණය සමීපව නිරීක්ෂණය කරයි. රෝගියකුට එන්නත් කිරීමට පෙර, එන්නත් සායන රෝගීන් සමඟ කතා කළ යුතු අතර එන්නත් නොකිරීමට හේතු සොයා බැලිය යුතුය. ඇනෆිලැක්සිස් වැනි දරුණු අහිතකර බලපෑම් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා එන්නත් සායන සකස් කළ යුතු අතර එන්නත් වල තොගද ළඟ තබා ගත යුතුය.

එක්සත් රාජධානියේ යමෙකුට එන්නත ලබා දුන් පසු, ක්ෂණික අහිතකර බලපෑම් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ඔවුන් විනාඩි 15 ක් එම ස්ථානයේ රැඳී සිටිය යුතුය. එක් එක් එන්නත හා සම්බන්ධ සියලු දත්ත ලබාගැනීම සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය තාක්ෂණය භාවිතා කරයි. සියළුම අහිතකර බලපෑම් ඖෂධ හා සෞඛ්‍ය නිෂ්පාදන නියාමන ඒජන්සියට (MHRA) වාර්තා කළ යුතුය. එන්නත ලබා ඇති ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ මරණ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය ඇතුළුව MHRA විසින් වාර්තා කරනු ලැබේ (3).

ඒ හා සමානව, එක්සත් ජනපද CDCය විසින් එන්නත් අහිතකර සිදුවීම් වාර්තාකරණ පද්ධතියක් (VAERS) පවත්වාගෙන යන අතර එය පශ්චාත් එන්නත් අහිතකර බලපෑම් සමීපව අධීක්ෂණය කරයි. CDC වාර්තා වලට අනුව එක්සත් ජනපදයේ 2020 දෙසැම්බරයේ සිට 2021 ජනවාරි 3 වනදා දක්වා තිබු එන්නත්කරණය හේතුවෙන් 4,393 ක් හෝ 0.2% කට  අහිතකර බලපෑම් සිදු වී ඇත. වැඩිදුර විමර්ශනය සඳහා බරපතල අහිතකර බලපෑම් ලෙස සලකුණු කර ඇත්තේ එයින් 175 ක් හෝ 0.00009% ක් පමණි. මෙම සිද්ධීන් අතුරින් 21ක් ඇනෆිලැක්සිස් වන අතර එය එන්නත් ලබා දී මිනිත්තු 13 ක් අතර ආරම්භ වූ අතර ඒ කාලය තුලම පාලනය කර ඇත (4). ඉතිරි කොටස බරපතල නොවන (සමේ රෝග, කැසීම, මෘදු ශ්වසන රෝග ලක්ෂණ) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී.

නමුත් දිගු කාලීන අතුරු ආබාධ ගැන කුමක් කිව හැකිද?

උණ, තෙහෙට්ටුව, ශරීර කැක්කුම වැනි බොහෝ අතුරු ආබාධ සමඟ එන්නත් වල ආරක්ෂාව පිළිබඳව අපගේ ලිපියෙන් පුළුල් ලෙස ආවරණය කළෙමු.

එන්නත් සංඝටක ඔවුන්ගේ කාර්යය ඉටු කළ පසු ඒවා ශරීරයේ නිදන්ගත නොවේ.

අවසාන වශයෙන්, වසර 30 කින් කුමක් සිදුවේදැයි කීමට අපහසු නමුත් එන්නත් අතුරු ආබාධ ක්ෂණිකව සිදුවන බව පිළිගත් කරුණකි. රෝග 24 ක් සඳහා එන්නත් සකසා තිබීම හා ඒවායින් බොහොමයක් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලංකාවේ අනිවාර්ය එන්නත් කිරීමේ වැඩසටහන් වල කොටසක් වීම හේතුවෙන් අපටද බිය වීමට කරුණු නොමැත. එම එන්නත් අත්හදා බැලීම්වලින් බොහොමයක් COVID එන්නත් අත්හදා බැලීම්වලට වඩා අඩු පිරිසක් ඇතුළත් කර ඇති බව සැලකිල්ලට ගැනීම හොඳය.

සැබෑ අවදානම පවතින්නේ ආරක්ෂිත හා ඵලදායී එන්නතක් හෝ මාරාන්තික, අනපේක්ෂිත රෝගයක් ලෙස පෙනෙන දේ අතරය.

ඊශ්රායලයේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

එන්නත් සඳහා ලියාපදිංචි වීමට මිනිසුන් දක්වන පැකිලීම ඊශ්‍රායලය සහ දකුණු අප්‍රිකාව පිළිබඳ වාර්තා වූ අර්ධ තොරතුරු සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපි මුලින්ම ඊශ්රායලය දෙස බලමු:

2020 දෙසැම්බර් 19 වන දින සිට ඊශ්‍රායලය පුද්ගලයින් 100 දෙනෙකුගෙන් 71 දෙනෙකුට Pfizer/BioTech එන්නත ලබා දී ඇත. වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි හා සෞඛ්‍ය සේවකයින්ට පළමුව එන්නත් ලබා දී ඇත. මෙම පුළුල් එන්නත කිරීම මගින් සායනික අත්හදා බැලීමේ දත්තවල නිවැරදිතාවය තවදුරටත් තහවුරු කර ගැනීමට විද්‍යාඥයයින්ට හැකි වේ. ඊස්රායලයේ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය වන මැකාබි පවසන්නේ මාත්‍රාවන් දෙකක් සහිත 128,600 න් 28 ක් පමණක්ට COVID19 වැළදී ඇති බවයි.

කෙසේ වෙතත්, ඒ අතරම, ඊශ්‍රායලය සිය තුන්වන රැල්ල හා විශාලතම මරණ අනුපාතය (5) ජනවාරි 5වන දිනට පසුව ආරම්භ කළ බව පෙනේ. ඉතින් එයින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

ගිහියාගේ වචන වලින් කෙටි පිළිතුර: සහසම්බන්ධය හේතුකාරකයක් නොවේ. එන්නත ලබා දුන් කාලය සහ මරණ වැඩිවීම අතිච්ඡාදනය වීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ එන්නත් මගින් මරණයට හේතු නොවන බවයි. එයට හේතුව විය හැක්කේ ආසාදන නිසා සිදුවන මරණ බොහෝ දුරට පරක්කු වීමයි. දත්ත වලට අනුව පෙර රැල්ලට වඩා මේ අවස්ථාවේ බැරෑරුම් කමින් අඩු බලපෑම් වාර්තා වී ඇති අතර එයින් සනිටුහන් වන්නේ එන්නත හේතුවෙන් මිනිසුන්ට රෝගය වැළදීම අඩු වී ඇති බවයි.

වැඩි විස්තර සඳහා තවදුරටත් කියවන්න:

COVID මරණ ආසාදනය වී සති 3-6 කින් වන බවට සිද්ධි වාර්තා යෝජනා කරයි. T පසුගාමී පරාසයේ කෙළවර උපකල්පනය කරමින් නිගමනය කළ හැක්කේ නොවැම්බර් 26 සිට ජනවාරි 5 දක්වා සිදුවූ ආසාධන සම්බන්ද මරණ සිදුවන්නේ දෙසැම්බර් 11 සිට ජනවාරි 26 දක්වා බවයි.

වැදගත්ම දෙය නම්, 60+ ජනගහනයේ නව මද හා දරුණු රෝගීන්ගේ ගණන තෙවන රැල්ලෙන් දින 6 කට පසුව හා 2 වන රැල්ලෙන් දින 14 කට පසුව ඉහළ යාමයි. මෙම පහත වැටීම එන්නත් වලට හේතු වේ (6).

ඊළඟට, දකුණු අප්‍රිකාව, එක්සත් රාජධානිය සහ ප්‍රභේද:

2021 ආරම්භ වුයේ එන්නත් පිළිබඳ හොඳ පුවතකිනි. නමුත් Sars-COV -2 වෛරසයේ වඩාත් ආසාදිත ප්‍රභේද හෝ විකෘති පිළිබඳවද වාර්තා වී තිබේ. විශාලතම ප්‍රශ්නය වී ඇත්තේ මෙම ප්‍රභේදයන්ට එරෙහිව එන්නත් කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

එක්සත් රාජධානියේ කෙන්ට් ප්‍රභේදය (B.1.1.1.7) මෙන්ම ඉතා බෝවන සුළු දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදයක් (B.1.351) පිළිබඳ ප්‍රවෘත්ති දැන් අපට පෙනේ. දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදය වඩාත් දරුණු රෝගාබාධ ඇති කරන බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැත; කෙසේ වෙතත්, වඩා බෝවන යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ වැඩි පිරිසක් ආසාදනය වීම සහ වැඩි මරණ ගණනක ප්‍රවණතාවයයි. දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදයේ ප්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල කිරීම සහ එන්නත් අකාර්යක්ෂම කිරීමකි.

සෑම විටම මෙන් විද්‍යාඥයින් පර්යේෂණ සිදු කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන් සනාථ කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. සම-සමාලෝචනය නොකළ පූර්ව පර්යේෂණයක් Pfizer එන්නත පරීක්ෂා කළ අතර නව ප්‍රභේද වලට අඩු බලපෑමක් වන බව සොයාගෙන ඇත (7). Modernaගේ මතය අනුව, 1,700ක AstraZeneca මුල් පර්යේෂණයෙන් මෙම විශේෂිත ප්‍රභේදය (8) නිසා ඇති වන මෘදු අහිතකර බලපෑම් “අවම”හෝ 22%ක් බව පෙන්නුම් කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම අත්හදා බැලීම වයස අවුරුදු 31 ක් වන අය මත සිදු කරන ලද අතර එය දරුණු රෝගයේ කාර්යක්ෂමතාව සොයා ගැනීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොවේ.

කෙසේ වෙතත් වැඩි එන්නත් වර්ග තිබීම දැන් වඩා හොඳ බව ඔප්පු වෙමින් තිබේ. NovaVax එන්නත එක්සත් ජනපදයේ මුල් ප්‍රභේදයට එරෙහිව 95.6% ක් ද, එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රභේදයට එරෙහිව 85.6% ක් ද, දකුණු අප්‍රකානු ප්‍රභේදයට එරෙහිව 60% ක්ද සාර්ථක බව සොයා ගන්නා ලදී. නව ප්‍රභේදයන්ට එරෙහි පර්යේෂණ තවමත් සිදුවෙමින් පවතී.

සියලුම එන්නත් නිෂ්පාදකයින් කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා අත්හදා බැලීම් සිදු කිරීමට සහ ප්‍රභේදයන්ට එරෙහිව බූස්ටර නිර්මාණය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

අවසාන වශයෙන්, එන්නත් ලබා ගැනීමට ඕනෑ නමුත් ඔබට අසාත්මිකතා තිබේද?

එක්සත් රාජධානියේ MHRA සහ එක්සත් ජනපද CDC සීඩීසී යන ආයතන දෙකම එන්නත් ලබා ගැනීම හෝ එන්නත් කළ නොහැකි ඖෂධ සම්බන්ධ නොවන දරුණු අසාත්මිකතා පිළිබඳ ඉතිහාසයක් ඇති පුද්ගලයින්ට නිර්දේශ කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, පොලිඑතිලීන් ග්ලයිකෝල් (PEP) හෝ පොලිසෝර්බේට් වලට අසාත්මිකතා ඇති අය MRNA එන්නත් ලබා නොගැනීම නිර්දේශ කරනු ලැබේ. තවද, එන්නත ලබා නොගන්නා ලෙස MHRA නිර්දේශ කරන්නේ එන්නත් වල සංඝටකයකට ඔබ දන්නා ආසාත්මිකතාවයක් ඇත්නම් පමණි.

එක් එක් එන්නතෙහි අමුද්‍රව්‍ය සඳහා කරුණාකර පහත සබැඳි බලන්න:

සාරාංශයක් ලෙස, ප්‍රධාන ආයතන විසින් මහජනතාවට එන්නත ලබා දෙන ලෙස නිර්දේශ කර ඇත. අසාත්මිකතා ඇති අය පමණක් එන්නත් ලබා නොගනී.

අවදානම්ප්‍රතිලාභ ගණනය කරන්නේ කෙසේද?

COVID19 හේතුවෙන් ලොව පුරා මිලියන 2.4 ක් මිය ගොස් ඇති අතර (1) ලංකාවේ මරණ 400 කට අධිකය. මිලියන එකසිය හයක ජනතාවක් වෛරසය ආසාදනය වී ඇති අතර එය පෙනහළු හා මොළය, හෘදය සහ වකුගඩු වැනි විවිධ අවයව වලට බලපායි. දිගු COVID යනු බොහෝ “සුවය ලැබූ” COVID රෝගීන්ගේ තත්වයයි. ඔවුන් තෙහෙට්ටුව, මාංශ පේශි දුර්වලතාවය හෝ ශරීර කැක්කුම මාස හයකට පසු පවා අත්දකියි.

එන්නත් දැඩි සායනික අත්හදා බැලීම් වලට භාජනය වේ. එන්නත් කිරීමෙන් පසු අහිතකර බලපෑම් බොහෝ විට සිදුවනු ඇත. එන්නත් මිලියන 128 කට අධික ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය කිරීමත් සමඟ, දරුණු අහිතකර බලපෑම් පිළිබඳ වාර්තා 0.005% ට වඩා අඩුය. තවද, එන්නත් අමුද්‍රව්‍ය දින 1-2 කට පසු ඔබේ ශරීරය අතහැර යනු ඇත.

සරලව කිවහොත්, COVID19 රෝගය එන්නත් වලට වඩා මරණය හා රෝගාබාධ සඳහා සැලකිය යුතු අවදානමක් ඇති කරයි. අපට ආර්ථික කටයුතු වෙත ආපසු යාමට හෝ නිවාඩුවක් ගත කිරීමට ඕනෑ යැයි සිතමු. එවැනි අවස්ථාවකදී, එන්නතෙහි මාත්‍රාවන් දෙකම ඔබට ඉක්මනින් ලබා දීම වඩාත් විචක්ෂණශීලී යැයි අපි විශ්වාස කරමු.

එන්නත් ආරක්ෂාව පිළිබඳ අපගේ පෙර ලිපිය කියවන්න

0Shares
0

Sources

  1. Bloomberg COVID19 Vaccine tracker
  2. Dr. Widmer (2021) Fact-check: No link between COVID-19 vaccines and those who die after receiving them. ABC News.
  3. Primary Care Pharmacy Network., Delivery of COVID Vaccination Services (2020)
  4. Allergic Reactions Including Anaphylaxis After Receipt of the First Dose of Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine — United States, CDC, December 14–23, 2020
  5. COVID19 tracker, Google
  6. De-Leon, A et al., (2021) First indication of the effect of COVID-19 vaccinations on the course of the outbreak in Israel. Preprint. MedXRiv.
  7. Xie, X et al (2021) Neutralization of SARS-CoV-2 spike 69/70 deletion, E484K, and N501Y variants by BNT162b2 vaccine-elicited sera. Preprint. BiorXiV.
  8. Oxford/AstraZeneca jab fails to prevent mild and moderate Covid from S African strain, study shows. Financial Times, Feb 2021
  9. Pfizer-BioNTech (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  10. Moderna (2020).,Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting., FDA Briefing Document.
  11. Information for UK recipients on COVID 19 Vaccine AstraZeneca, MHRA

Back to oDoc Blog

Back to oDoc Blog

si_LKසිංහල